نشریه ها و خبرها
علی معتمدی*
استاد رضا سیدحسینی، مترجم و پژوهشگر ادبی، در ۱۱ اردیبهشت ماه ۱۳۸۸ به علت عفونت شدید ریه در بیمارستان ایرانمهر به دیار حق شتافت. سیدحسینی از مترجمان بهنام این مملکت بود که آثار بهجامانده از این بزرگوار، خود، گواه تسلط، دقت، و عرقریزی ایشان در زمینۀ کاریشان است. در سال ۸۱ از رضا سید حسینی به عنوان چهرۀ ماندگار تقدیر و تشکر شد. ایشان همچنین دارندۀ نشان شوالیه از پالم آکادمیک فرانسه (سال ۲۰۰۰) بود.
![]() |
| رضا سید حسینی
نویسنده، مترجم، پژوهشگر متولد ۲۲ مهر ۱۳۰۵، اردبیل درگذشت ۱۱ اردیبهشت ۱۳۸۸ برخی از آثار: - ضد خاطرات (آندره مالرو، نجفی و سیدحسینی) - ترجمۀ مکتبهای ادبی (۲ جلد) - سرپرست و عضو اصلی تألیف فرهنگ آثار (شش جلد) - طاعون (آلبر کامو) |
از جمله ترجمههای این بزرگوار میتوان به این موارد اشاره کرد[۱]:
- رؤیای عشق از ماکسیم گورکی
- لایم لایت از چارلی چاپلین
- طاعون از آلبر کامو
- آخرین اشعار ناظم حکمت
- امید از آندره مالرو
- در دفاع از روشنفکران از ژان پل سارتر
- آبروباخته از جک لند
فصلنامۀ مترجم در شمارۀ ۴۸ خود به منظور بزرگداشت یاد و خاطرۀ استاد سیدحسینی، نوشتههایی از دوستان، همکاران و شاگردان آن مرحوم به چاپ رسانده است.
۱۸ آبانماه ۱۳۸۸ بود که خبر فوت مهدی سحابی غم دیگری برای جامعۀ ادبی کشور به بار آورد. مهدی سحابی نقاش و مترجم ادبی کشور بود که بر اثر حملۀ قلبی در پاریس از دنیا رفت. ترجمۀ رمان عظیم «در جستجوی زمان از دسترفته» اثر مارسل پروست بود که نام او را در میان مترجمان ادبی ماندگار کرد. مهدی سحابی در کنار ترجمه کار نقاشی را نیز بهصورت حرفهای انجام میداد. سحابی به سه زبان فرانسه، انگلیسی، و ایتالیایی تسلط کامل داشت و از هر سه زبان آثاری را به خوانندگان فارسیزبان معرفی کرده است.
![]() |
| مهدی سحابی
نقاش، مترجم، مجسمهساز، روزنامهنگار، عکاس، و نویسنده متولد ۱۵ بهمن ۱۳۲۳، قزوین درگذشت ۱۸ آبان ۱۳۸۸ برخی از آثار: - در جستجوی زمان از دسترفته (مارسل پروست) - به طرف خانۀ سوان (مارسل پروست) - مرگ قسطی (لوی فردینان سلین) - مادام بوواری (گوستاو فلوبر) - دیوید کاپرفیلد (چارلز دیکنز) |
کارنامۀ ترجمۀ مهدی سحابی بسیار پربار است. در زیر فهرستی از برخی آثار این بزرگوار آورده شده است[۲]:
- خوشیها و روزها از مارسل پروست
- دستۀ دلقکها از لوی فردینان سلین
- قصر بیقصر از لوی فردینان سلین
- مرگ آرتمیو کروز ازکارلوس فونتس
- تربیت احساسات از گوستاو فلوبر
- آرزوهای بزرگ از چارلز دیکنز
- همه میمیرند از سیمون دوبوورا
- دور دنیا در هشتاد روز از ژول ورن
- بارون درختنشین از ایتالو کالوینو
- جامعهشناسی هنر از ژان دو وینیو
- سرخ و سیاه از استاندال
- باباگوریو از انوره دو بالزاک
- واتیکان و فاشیسم ایتالیا از جان فرانسیس پالارد
- مکتب دیکتاتورها از اینیاتسیو سیلونه
مهدی سحابی در گفتگویی با فصلنامۀ مترجم[۳] میگوید: «من به دلیل علاقۀ شدید به کاری که میکنم، رضایتی که معمولاً به دلیل وسواس و وجدان کاری از نتیجۀ کارم به دست میآورم، پاداش کارم را، از خودم، در همان هنگام کار و در زمان انجام و به پایان بردنش گرفتهام.»
در ۸ دیماه ۱۳۸۸ یکی دیگر از بزرگان فرهنگی دوران معاصر از دنیا رفت. دکتر خسرو فرشیدورد، استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران، در تنهایی خود، در سرای سالمندان نیکان به دیار باقی شتافت. استاد فرشیدورد آثار پژوهشی زیادی از خود به یادگار گذاشت که عمدۀ آنها مربوط به زبان فارسی بود. در این میان ایشان اهمیت زیادی برای ترجمه قائل بود، که اندیشهها و نظرات خود را در مجموعه مقالاتی به رشتۀ تحریر در آورده بود.

این مقالات در کتابی با عنوان «پیرامون ترجمه (مجموعه مقالات)» به چاپ رسیده است. از این مقالهها، مقالهای است با عنوان «تأثیر ترجمه در زبان فارسی» که بند آغازین آن اینچنین آغاز میشود: «زبان فارسی دارای جنبهها و جلوههای متنوع و متعددی است که پژوهش دربارة همۀ آنها برای فرزندان این مرز و بوم وظیفهای است حتمی و لازم. مثلاً پژوهش دربارة زبانهای ایرانی پیش از اسلام، لهجههای محلی، زبان دری کهن و آثار متعددی که از آن باقی مانده است و همچنین تحقیق دربارة زبان فارسی معاصر، بر ما فرض است، ولی آنچه بیش از همه مورد نیاز ماست فارسی معاصر است و چون فارسی معاصر و آینده تحت تأثیر ترجمه از زبانهای اروپایی قرار دارد و خواهد داشت، به نظر من مهمترین مسئلۀ زبان فارسی برای ما ترجمه است و سایر مسائل این زبان از قبیل تصحیح متون قدیم و زبانهای پیش از اسلام در درجۀ دوم اهمیت قرار دارد. یکی از معایب کار دانشگاهها و معلمان ادبیات این است که به این مسئلۀ حیاتی یعنی فارسی معاصر و ترجمه، توجه لازم را نکردهاند و در نتیجه زبان امروز ما تحت تأثیر ترجمههای بد و ناقص قرار گرفته است که دهها اصطلاح ترجمهای نامناسب حاصل آن است…»
مایۀ تأسف است که پس از گذشت ده روز از فوت ایشان، همکاران و شاگردان (در دانشگاه تهران)، و در کل، جامعۀ ادبی کشور، از درگذشت آن بزرگمرد خبردار میشود!
روحش شاد.
به گفتهای، بیش از هشتاد و شش مقاله و شعر و شانزده کتاب از آن بزرگوار در دسترس همگان است. برخی از آثار استاد فرشیدورد از این قرار است:
پیرامون ترجمه (مجموعه مقالات)
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان چاپ و انتشارات، ۱۳۸۷
- عربی در فارسی
- گفتارهایی دربارۀ دستور زبان فارسی
- پژوهشی در دستور تاریخی زبان فارسی، فعل و گروه فعلی و تحول آن در زبان فارسی
- دستور مختصر تاریخی زبان فارسی
- مسالۀ درست و غلط، نگارش و پژوهش در زبان فارسی
- تاریخ مختصر زبان فارسی از آغاز تا کنون
- جمله و تحول آن در زبان فارسی
دستور برای لغتسازی فرهنگ پیشوندها و پسوندهای فارسی همراه گفتارهایی دربارۀ دستور زبان فارسی
انتشارات زوار، ۱۳۸۶
دربارۀ ترجمه درگذشت این سه بزرگوار را تسلیت میگوید.
همایش تحصیلات تکمیلی پیرامون مسائل فرهنگ و جامعهشناسی در ترجمه
گزارش: کتایون دوالو – مسئول کمیتۀ اجرایی همایش
پنجمین همایش تحصیلات تکمیلی با موضوع فرهنگ و جامعهشناسی در ترجمه، به صورت دو هماندیشی یکروزه، در روزهای ۲۳ و ۲۴ آذر، در محل دانشکدۀ ادبیات فارسی و زبانهای خارجی دانشگاه علامه طباطبائی برگزار شد. (سالن شهید عضدی و سالن شهید مطهری)
دبیر این همایش دکتر ملانظر، مدیر گروه مترجمی زبان انگلیسی و رئیس مرکز پژوهشهای ترجمه، و کمیتۀ علمی آن متشکل از آقایان دکتر ملانظر، دکتر تجویدی، دکتر فرحزاد، دکتر محمودزاده، دکتر منافی، و دکتر صدیقی بود. کمیتۀ اجرایی متشکل از خانمها: فاطمه پرهام و سارا نوری، و آقایان: محمدرضا رضاییان، امیر صادقی بابلان، مجیدرضا زحمتکش، و میعاد زارعی بود. آقای صادقی بابلان و آقای زارعی مسئولیت هماهنگیهای جنبی از جمله تهیه عکس و فیلمبرداری را بر عهده داشتند.
آغازگر سخن در هماندیشیِ نخست، کلام وحی بود. سپس دکتر وفایی، رییس دانشکده، جلسه را با سخنرانی افتتاحیه آغاز کرد. دکتر ملانظر دربارۀ ترجمه و جایگاه آن در فرهنگ سخنانی ایراد کرد.
مقالۀ اول با موضوع Domestication or Foreignization? A Question of Hegemony ارائه شد. سه مقاله با عناوین
The Effect of Ideology on Meaning,
Hybridity in Translation; Reflections on the Mocking Bird; Kill it?
و
Retranslation As a Sign of Change of Norms
در بخش بعدی جلسه صبح ارائه شد. ریاست این جلسه بر عهدۀ دکتر ملانظر بود.
جلسۀ بعد از ظهر، از ساعت یک آغاز گشت. ریاست این جلسه را دکتر فرحزاد بر عهده داشتند. پنج مقاله با عناوین
۱٫ The Effect of Socio-Historical Conditions on Text Selections by Female Translators in the 1940s and 1970s
۲٫ Gender and Translation of Metaphors
3. Domestication or Censorship in Translation of Children’s Literature
4. The Death of the Invisible Translator: A Feministic Approach to Translation
5. A Sociocultural Framework towards Comparing the Task of the Translator with the Original Author
ارائه شد. سپس دکتر تجویدی ضمن سخنانی به جمعبندی مقالات ارائه شده پرداخت. در پایان، دکتر ملانظر دربارۀ اهمیت پژوهش در ترجمه و ارائۀ پژوهشها در همایشهای این چنینی سخن گفت.
در جلسۀ صبحِ هماندیشیِ دوم شش مقاله ارائه شد. ریاست این جلسه را دکتر تجویدی به عهده داشت. عناوین مقالات ارائه شده از این قرار است:
۱٫ بومیکردن ادبیات در فارسی
۲٫ Translating Surah Kothar
3. The Role of Translation in Adaptation of Ghazal by Post-Modern North American Poets: The Case of Adrienne Rich and Robert Bly ,
۳٫ An Enquiery into the Translation of Qur`an into European Languages: The Case of Ahl al-Bayt ,
4. بررسی تأثیر فرهنگی ترجمۀ رمانهای فرانسوی در سالهای ۱۳۷۰-۱۳۸۷ خورشیدی بر نگارش رمانهایی دربارۀ زنان در ایران در دهۀ بیست و سی خورشیدی
۵٫ تأثیر ترجمۀ متون فارسی در شناخت تاریخ و فرهنگ ایرانی در فرانسه (قرن ۱۷ و ۱۸).
ریاست جلسۀ بعد از ظهر را دکتر محمودزاده و دکتر منافی بر عهده داشتند. پنج مقاله با عناوین ذیل ارائه شد:
۱٫ A Critical Discourse Analysis Approach to Non-Muslim Qur`an Translations
2. هنجارهای جامعهشناختی مترجمان ایران در تحریف ترجمۀ کلیله و دمنه
۳٫ Application of Toury`s Target Culture-Oriented Appraoch in the Translated Canon of a Persian Translator: A Case Study of Abdollah Kowsari`s Canon
4. Translation and Globalization
5. The Effect of polysystem Theory on Cultural Turn in Translation Studies

آقایان محمودزاده، ملانظر، تجویدی، و خانم فرحزاد
ارائۀ مقالات در ساعت ۴ عصر پایان یافت. سپس جلسۀ بحث گروهی (panel discussion) با حضور دکتر ملانظر، دکتر تجویدی، دکتر فرحزاد، دکتر محمود زاده، و دکتر صدیقی برگزار شد.
تعداد کل شرکتکنندگان در این همایش صد و پنجاه نفر بود. البته بدون محاسبۀ بیست نفری که مقالۀ خود را ارائه کردند. در پایان همایش، پیشنهاد شد که از میان بیست مقالۀ شرکتکننده، تعداد ده مقاله برگزیده و در مجموعه مقالاتی با همین نام، چاپ شود. گزینش مقالات بر عهدۀ هیأت داوران، متشکل است از دکتر ملانظر، دکتر تجویدی، دکتر فرحزاد، و دکتر محمود زاده خواهد بود.
شمارۀ ۴۸اُم فصلنامۀ مترجم منتشر شد.
پروندۀ این شمارۀ مترجم دربارۀ پیروز سیار و ترجمۀ بیبدیل وی از کتاب عهد جدید است. مترجم این شماره را با مقالاتی از مترجمان سرشناس کشور دربارۀ مرحوم استاد سید رضا حسینی شروع میکند. سپس، بعد از مقالۀ آقای ناصر فکوهی با عنوان «بابل واژگون،» به سراغ پروندۀ ترجمۀ عهد جدید میرود. نخست با مترجم توانای این اثر، پیروز سیار، گفتگویی میکند و در ادامه، مقالههایی دربارۀ این ترجمه و کار بزرگ آقای سیار، به قلم مترجمان و محققان دیگر، آورده شده است. برخی عناوین دیگر مترجم به این شرح است:

- جایگاه مترجم ادبی در فضای ایران (۲)
- داور واقعی ترجمه کیست؟
- ما که در پرده ره نمیدانیم
- تجربۀ یک ترجمه (۵)/ انتخاب دشوار
- گزارشی از ترجمههای ادبی سال گذشته
- دربارۀ ذبیحالله منصوری
- گفتگو با آنتونی پیم، نظریهپرداز و مدرس ترجمه
- بررسی نقش کلامی پاراگراف در نوشتار
- شاعرْ مترجم یا مترجمْ شاعر
مطالعات ترجمه و چهار شمارۀ جدید:
فصلنامۀ مطالعات ترجمه در نیمۀ دوم سال با تلاشهای خستگیناپذیر مدیر مسئولش، دکتر حسین ملانظر، با انتشار ۴ شماره (۲۵ تا ۲۸)، خود را بهروز کرد؛ کاری سخت و البته درخور ستایش. عنوانهای مقالههای هر شماره به ترتیب زیر است:
شمارۀ ۲۵:
- بررسی حضور مترجم بهواسطۀ تبدیلها در متون روایی ترجمهشده، با نگاهی به دیدگاه لوونـزوآرت (قسمت دوم) / ابوالفضل حرّی
- بینشهای نظری دربارۀ جامعهشناسی ترجمه / محمد فضلی
- رویکرد ترجمه و حضور مترجم در شاهنامۀ فردوسی / علیمحمد پشتدار
- آموزش ترجمه: بررسی مشکلات و پیشنهادها / هادی عظیمی و رخشنده نبیزاده
- ترجمه و سیر فرهنگسازی آن در ادبیات عرب / مهدی ممتحن
- Translation of Political Texts in the Press / Mahvash Gholami
- Translation Procedure in Children’s and Adults’ Literature: the Case of Neologisms / Abbas Eslami Rasekh, Nematullah Shomossi
- English-Persian dubbed cartoons: Strategies applied in dubbing signifying codes / Parina Ghomi
شمارۀ ۲۶:
- بررسی سبک مترجم در متون روایی ترجمهشده: همگانیهای ترجمه در ترجمۀ فارسی «به سوی فانوس دریایی» وولف / ابوالفضل حرّی
- رویکردی انسانشناختی به تعامل فرهنگ و ترجمه: کاربردهای آموزشی و پژوهشی برای تربیت مترجم / علیمحمد محمدی
- نقد پسااستعماری بر چگونگی ترجمۀ دیوان حافظ / غلامرضا ایجاد
- بررسی ضمیر فاعلی پنهان در ترجمههای فارسی و انگلیسی قرآن کریم / مهرزاد منصوری
- ترجمۀ نقشهای معنایی، منظوری و سبکی علائم نشانهگذاری در انواع متن / مریم سعیدی
- Ideology and Translation: A Case Study / Farzaneh Farahzad and Farah Madani Givi
- Neologism: A Case Study in James Joyce’s Ulysses and some Plays by Shakespeare / Parvaneh Maazallahie
- Persian Translation of Adjectives in the Impressionist Style of Joseph Conrad: The Case of Heart of Darkness / Shahrzad Pavarsh. Hossein Pirnajmuddin & Helen Ouliaeinia
شمارۀ ۲۷:
- معنای تلویحی گفتاری و نمود آن در ترجمههای فارسی و انگلیسی قرآن کریم / شهره شاهسوندی و ابراهیم داودی شریفآباد
- کاربرد پیکرههای یکبارمصرف در آموزش ترجمه، با نگاهی به وضعیت آموزش ترجمه در ایران / هلیا واعظیان
- رویکردی پژوهشی به ماهیت نقد ترجمه: کاربردهای آموزشی و پژوهشی / علیمحمد محمدی
- A New Strategy for Translating Classical English Poetry: Milton’s “Blindness” Revisited / Narges Javadpour & Ismail Zare-Behtash
- Trends in and Manifestations of Hybridity / Hussein Mollanazar & Fatemeh Parham
- Explicitation and Textuality in Translation / Sasan Baleghizadeh & Ahmad Sharifi
- Translation, Interpretation or Composition: The Art of ’Translation’ / Karim Sadeghi
- Gender and Translation of Metaphors / Farzaneh Farahzad & Farzaneh Faridzadeh
- Identifying Translators Trainees’ Strategies: A Think-Aloud Protocol Analysis / Kamran Shirvani & Saeed Ranjbar
شمارۀ ۲۸:
- تحلیل مقابلهای ضربالمثلهای انگلیسی و فارسی از نظر معنایی و واژگانی / خلیل قاضیزاده و آزاده نجفی
- بررسی کاربرد افعال وجهی در ترجمههای انگلیسی قرآن کریم / مهرزاد منصوری
- نقش اصل همکاری گرایس در دستیابی به تعادل در ترجمه / آسیه سیفی و کامبیز محمودزاده
- Translation of Proper Nouns: The Case of Young Adults’ Novels Translated from English into Persian / Mohammad Reza Anani Sarab & Bahar Eshragh
- Signs of Hybridness in Texts Produced in Diaspora vs. Homeland / Hussein Mollanazar & Fatemeh Parham
- The Effect of Pre-editing on Output Quality of Padideh Machine Translation System / Sasan Baleghizadeh & Mojtaba Hatef
- Challenges of Machine Translation in Persian, Using Three MT Systems / Vahid Reza Mirzaeian
بهاءالدین خرمشاهی و تألیف کتاب «ترجمهکاوی»

وقتی یکی از بزرگان و پیشکسوتان ترجمه دست به تألیف کتابی در زمینۀ ترجمه میزند، آدمی لحظهشماری میکند تا این کتاب را تهیه کند و واو به واو آن را بخواند. این اثر نیز، مطمئناً، مانند دیگر آثار استاد خرمشاهی شاهکاری خواهد بود. از زبان خبرگزاری پانا[۱] بخوانید:
بهاءالدین خرمشاهی به خبرنگار فرهنگی و هنری پانا گفت: حدود دو دهه در فکر تألیف کتابی دربارۀ چند و چون و فراز و نشیب ترجمه در ایران بودهام و از آنجا که در عصر ترجمه به شکل حرفهای کار کردهام، علاقه داشتم ریزهکاریهای مسائل ترجمه را بهنحوی که برای جوانترها ارزش آموزشی داشته باشند، بیان کنم.
خرمشاهی با اشاره به مسائل مهمی که در این کتاب مطرح کرده است، افزود: در این کتاب، ترجمه از دو زبان عربی با هزار سال سابقه مطرح است، بخش نخست این کتاب با عنوان «هزار سال ترجمه» نمونههایی از ترجمههای قرن سوم و چهارم تا امروز، از جمله ترجمههای بزرگانی مانند عبدالله کوثری، کامرانی فانی، رضا جعفری، نجف دریابندری، علی رامین، سیامک عاقلی و صاحبنظرانی از این دست را شامل میشود.
وی اظهار داشت: فصل دیگری از این کتاب دربارۀ فرهنگهای دوزبانه است؛ البته فرهنگهای دوزبانه را فرهنگهای ترجمهای هم مینامند چون بهطور غالب بر مبنای ترجمه و معادلیابی از روی فرهنگهای یکزبانه ساخته میشوند. در این بخش، همچنین، بسیاری از فرهنگهای عربی به فارسی و انگلیسی به فارسی را توضیح داده و معرفی کردهام و حتی دربارۀ برخی از آنها نقد و نظر نوشتهام.
مؤلف «فرهنگ موضوعی قرآن» تصریح کرد: «واژهگزینی و معادلسازی» و «رایجترین غلطهای ترجمهای امروز» عناوین دو فصل دیگر از این کتاب هستند که «فصل واژهگزینی و معادلسازی» فعالیتهای فرهنگستان اول تا فرهنگستان امروز (سوم)، و نیز کوشش فردی مترجمان را که در پایان بسیاری از کتابهای ترجمه شده واژهنامۀ یکسو یا دوسویه میآورند، در بر میگیرد.
خرمشاهی گفت: در فصل «رایجترین غلطهای ترجمههای امروز» نیز که چهبسا خواندنیترین فصل کتاب باشد بیش از ۵۰۰ غلط را با بیان مشکل درست آن آوردهام.
«اصول وسایل ترجمه» عنوان فصل دیگری از این کتاب است که به گفتۀ خرمشاهی اصلیترین و بلندترین فصل این کتاب را (بین ۶۰ تا ۷۰ صفحه) به خود اختصاص خواهد داد.
به گفتۀ خرمشاهی، «ترجمهکاوی» تا پایان سال و یا، در نهایت، تا نمایشگاه کتاب در اردیبهشت سال ۸۹، در بازار کتاب توزیع میشود.
سمت منتشر کرد:
ترجمۀ متون ساده، تألیفِ صمد میرزاسوزنی

مؤلف کتاب را در ده فصل تدوین کرده که در هر فصل به توضیح و آموزش مفاهیم آن بخش میپردازد و دست آخر، تمرینهایی را برای خودآزمایی دانشجو، در آخر فصل، ارائه میدهد. عنوان فصلها به قرار زیر است:
- مراحل ابتدایی ترجمه / چندمعنایی در ترجمه / تفاوتهای فرهنگی در ترجمۀ تعارفات / ترجمۀ اصطلاحات و ضربالمثلها / حسن تعبیر در ترجمه / نوواژگان و اصطلاحات بدیع / ترجمۀ اسامی خاص / تکنیکهای ترجمه / تبادل واژگانی میان زبانها / نقش زبان مادری در ترجمه
میرزاسوزنی در پیشگفتار کتاب، «هدف عمده از نگارش» این کتاب را چنین عنوان میکند: «… فراهم کردن مجموعهای… که در آن ضمن رعایت ویژگیِ رسایی در سبک نگارش، تلفیقی هماهنگ و همگون و در عین حال متنوع و قابل فهم از مسائل مربوط به آموزش زبان، ادبیات و فنون ادبی و نیز مسائل ترجمه بهطور جامع ارائه شود. در واقع، در کتاب حاضر، طرح و بحث مسائل محوری ترجمه علاوه بر آنکه تا حد زیادی با سرفصلهای مصوب دروس ترجمه در مقطع کارشناسی گرایشهای زبان از قبیل اصول و روش ترجمه، نگارش و ترجمه، ترجمۀ ساده، و کاربرد اصطلاحات و تعبیرات در ترجمه تطبیق دارد، در حدی فراتر به طرح مسائل بدیع و جالب توجه در خصوص مشکلات ترجمه در عمل و نیز برخی مسائل بین فرهنگی و فرازبانی در برگردان متون از زبان مبدأ به زبان مقصد پردا
* ali.mtmd@gmail.com (http://tarjomeh.blogfa.com/)
.[1] به نقل از وبگاه ویکیپدیای فارسی
.[۲] به نقل از وبگاه ویکیپدیای فارسی











Leave your response!